ข่าวเงินเฟ้อขึ้นลง อ่านอย่างไรให้เข้าใจค่าครองชีพของตัวเอง

4 ตุลาคม 2569

มีรายละเอียดเล็กๆ ในข่าวเงินเฟ้อที่คนอ่านผ่านกันบ่อย คือคำว่า “เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน” ตัวเลขที่ขึ้นพาดหัวส่วนใหญ่ไม่ได้บอกว่าราคาของเดือนนี้ต่างจากเดือนที่แล้วเท่าไร แต่เทียบกับเดือนเดียวกันเมื่อหนึ่งปีก่อน แค่เข้าใจจุดนี้ ข่าวเงินเฟ้อหลายชิ้นก็อ่านแล้วไม่สับสนอีก

ในไทย ตัวเลขเงินเฟ้อที่เห็นในข่าวมาจากดัชนีราคาผู้บริโภคที่กระทรวงพาณิชย์จัดทำและประกาศเป็นรายเดือน โดยติดตามราคาสินค้าและบริการชุดหนึ่งที่สะท้อนการใช้จ่ายของครัวเรือนโดยเฉลี่ย ส่วนธนาคารแห่งประเทศไทยใช้ตัวเลขนี้ประกอบการตัดสินใจเรื่องนโยบายการเงิน ข่าวเงินเฟ้อจึงมักมาพร้อมประเด็นเศรษฐกิจอื่นที่คนไทยติดตามกันอยู่ อย่างดอกเบี้ยและกำลังซื้อ

ต่อไปนี้คือเรื่องที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อนเวลาอ่านข่าว

“เงินเฟ้อลดลง แปลว่าของจะถูกลง”

ข้อเท็จจริง: เงินเฟ้อที่ลดลงส่วนใหญ่หมายความว่าราคา “ขึ้นช้าลง” ไม่ได้แปลว่าราคากลับลงมา ถ้าราคาข้าวแกงขยับขึ้นไปแล้วเมื่อปีก่อน ปีนี้อาจไม่ขึ้นเพิ่ม ตัวเลขเงินเฟ้อก็ลดลง แต่ข้าวแกงจานนั้นยังแพงกว่าเมื่อสองปีก่อนอยู่ดี

นี่คือเหตุผลที่หลายคนรู้สึกว่าข่าวกับชีวิตจริงสวนทางกัน ตัวเลขบอกว่าเงินเฟ้อต่ำ แต่กระเป๋าเงินยังรู้สึกหนัก เพราะราคาที่ขึ้นไปแล้วไม่ได้ย้อนกลับ

“ตัวเลขในข่าวคือค่าครองชีพของทุกคน”

ข้อเท็จจริง: ดัชนีราคาผู้บริโภคเป็นค่าเฉลี่ยจากตะกร้าสินค้าที่ออกแบบให้สะท้อนครัวเรือนทั่วไป แต่ตะกร้าของแต่ละบ้านไม่เหมือนกัน

• คนที่เช่าห้องและเดินทางไกลทุกวันจะรู้สึกกับค่าเช่าและค่าเดินทางมากกว่า
• ครอบครัวที่มีเด็กเล็กจะรู้สึกกับค่าอาหาร นม และค่าเรียน
• ผู้สูงอายุอาจรู้สึกกับค่ายาและค่ารักษาพยาบาลมากกว่าหมวดอื่น

วิธีที่ช่วยได้คือดูตัวเลขแยกหมวดที่มักมีในข่าวหรือในรายงานฉบับเต็ม เช่น หมวดอาหาร หมวดพลังงาน แล้วเทียบกับหมวดที่บ้านเราใช้จ่ายมากที่สุด นอกจากนี้ยังมีตัวเลข “เงินเฟ้อพื้นฐาน” ซึ่งตัดราคาอาหารสดและพลังงานที่ผันผวนง่ายออก ใช้ดูแนวโน้มระยะยาวได้ชัดกว่า

“เงินเฟ้อติดลบเป็นข่าวดีเสมอ”

ข้อเท็จจริง: ไม่เสมอไป ช่วงที่ตัวเลขติดลบอาจเกิดจากราคาน้ำมันโลกลดลง หรือมาตรการช่วยค่าครองชีพชั่วคราวของรัฐ ซึ่งเป็นปัจจัยเฉพาะช่วง แต่ถ้าราคาลดลงต่อเนื่องเป็นเวลานานเพราะคนไม่ค่อยจับจ่าย นั่นอาจสะท้อนว่าเศรษฐกิจซบเซา ธุรกิจขายของได้น้อยลง และอาจกระทบการจ้างงานต่อไป

พฤติกรรมการใช้จ่ายของคนก็เป็นเบาะแสที่ดี บางช่วงคนยังยอมต่อคิวซื้อสินค้าบางประเภท ดังที่เห็นในกระแสของเล่นสะสมที่คนแห่ต่อคิวในห้าง ขณะที่บางคนหันไปพึ่งตลาดของมือสองออนไลน์เพื่อประหยัด ภาพเหล่านี้บอกได้ว่ากำลังซื้อกระจายตัวอย่างไรมากกว่าดูแค่ตัวเลขเดียว

“เก็บเงินไว้เฉยๆ คือปลอดภัยที่สุด”

ข้อเท็จจริง: เงินที่เก็บไว้ไม่หายไปไหน แต่สิ่งที่มันซื้อได้อาจน้อยลงเมื่อราคาของค่อยๆ ขยับขึ้นทุกปี ถ้าดอกเบี้ยที่ได้รับต่ำกว่าอัตราเงินเฟ้อ มูลค่าที่แท้จริงของเงินออมก็ลดลงอย่างเงียบๆ

ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องรีบเอาเงินไปลงทุน เงินสำรองฉุกเฉินยังควรอยู่ในที่ที่ถอนได้ง่าย แต่สำหรับเงินที่ตั้งใจเก็บระยะยาว การศึกษาทางเลือกอื่นไว้ก็ไม่เสียหาย เช่นทำความรู้จักว่ากองทุนรวมทำงานอย่างไร มีความเสี่ยงแบบไหน ก่อนตัดสินใจอะไรควรอ่านหนังสือชี้ชวนและประเมินความเสี่ยงที่ตัวเองรับได้

ติดตามอะไรต่อดี

เมื่อเห็นข่าวเงินเฟ้อครั้งหน้า ลองดูอย่างน้อยสามเรื่อง ได้แก่ หมวดสินค้าที่เป็นตัวขับหลักของเดือนนั้น ตัวเลขเงินเฟ้อพื้นฐานเพื่อดูแนวโน้มที่ไม่ถูกราคาน้ำมันหรืออาหารสดบิด และท่าทีของคณะกรรมการนโยบายการเงินในการประชุมรอบถัดไป ซึ่งจะบอกว่าดอกเบี้ยเงินฝากและเงินกู้ของเรามีแนวโน้มไปทางไหน