ไหว้พระธาตุประจำปีเกิด ความเชื่อที่คนไทยนิยมและมารยาทที่ควรรู้
21 กันยายน 2569
เช้าวันจันทร์หลังวันหยุดยาว ฟีดโซเชียลของพนักงานออฟฟิศย่านสาทรคนหนึ่งเต็มไปด้วยรูปเพื่อนร่วมงานยืนพนมมือหน้าองค์เจดีย์สีทอง แคปชันคล้ายกันเกือบทุกโพสต์ “ได้มาไหว้พระธาตุประจำปีเกิดแล้ว” เธอเลื่อนดูอยู่นาน แล้วเพิ่งนึกได้ว่าไม่เคยรู้เลยว่าพระธาตุของตัวเองอยู่ที่ไหน
ภาพแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยในหมู่คนเมือง ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิดกลายเป็นทั้งเหตุผลทางใจ และเป็นจุดหมายของทริปต่างจังหวัดไปพร้อมกัน
ความเชื่อนี้มาจากไหน
ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิดมีรากจากวัฒนธรรมล้านนา โดยผูกปีนักษัตรทั้งสิบสองปีเข้ากับพระธาตุหรือปูชนียสถานสำคัญ เชื่อกันว่าการได้ไปสักการะสักครั้งในชีวิตเป็นสิริมงคลแก่ตนเอง ตัวอย่างที่คนรู้จักกันดีคือพระธาตุสำคัญของลำปางที่ชาวปีฉลูตั้งใจไปกราบ ซึ่งเป็นพระธาตุประจำปีฉลูหรือปีวัว
รายชื่อพระธาตุของปีอื่นๆ ในแต่ละตำราอาจระบุไม่ตรงกันบางแห่ง ถ้าอยากรู้ของปีตัวเอง ควรสอบถามจากวัดหรือข้อมูลของหน่วยงานด้านศาสนาและการท่องเที่ยว แทนการเชื่อรายการที่ส่งต่อกันในโซเชียลอย่างเดียว
สามคน สามแบบของการไปไหว้
พี่ชายฝ่ายบัญชีที่ไปกับครอบครัว เขาวางแผนให้ทริปตรงกับช่วงที่จังหวัดนั้นมีงานบุญ จึงได้เห็นขบวนแห่และร้านค้าชุมชนไปด้วย คนที่สนใจแบบนี้จะเข้าใจว่างานประจำปีของจังหวัดยังสำคัญกับคนในท้องถิ่นมากแค่ไหน ทั้งในแง่ศรัทธาและรายได้ของชาวบ้าน
น้องฝึกงานที่เกิดต้นปี เธอเข้าใจมาตลอดว่าตัวเองเกิดปีหนึ่ง จนผู้ใหญ่ทักว่าการนับปีนักษัตรแบบดั้งเดิมบางตำราไม่ได้เปลี่ยนปีวันที่ 1 มกราคม คนที่เกิดช่วงต้นปีจึงควรเช็กให้แน่ใจก่อนว่าตัวเองนับเป็นปีไหน
หัวหน้าทีมที่ชอบไปช่วงปลายปี เขาเลือกเดินทางหลังเคาต์ดาวน์ เพราะอยากเริ่มปีใหม่ด้วยการทำบุญ บางปีเขาเลี้ยงปาร์ตี้ปีใหม่เล็กๆ ที่บ้านกับเพื่อนสนิทก่อน แล้วค่อยออกเดินทางในวันถัดๆ ไป ส่วนเพื่อนอีกคนกลับชอบไปหน้าฝน เพราะคนน้อย และแวะชมดอกไม้ป่าที่บานช่วงฝนตกได้ในทริปเดียว
มารยาทที่ควรรู้ก่อนเข้าเขตพระธาตุ
- แต่งกายสุภาพ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า หลายวัดมีผ้าให้ยืมคลุม แต่ไม่ควรหวังพึ่งอย่างเดียว
- ถอดรองเท้าตามจุดที่วัดกำหนด และไม่ปีนป่ายหรือนั่งบนฐานเจดีย์เพื่อถ่ายรูป
- วัดในภาคเหนือหลายแห่งมีป้ายห้ามผู้หญิงเข้าบางพื้นที่ตามความเชื่อดั้งเดิม ควรเคารพป้ายโดยไม่โต้แย้งกับเจ้าหน้าที่
- พูดเบาๆ ไม่เปิดเสียงโทรศัพท์ และขออนุญาตก่อนถ่ายรูปพระสงฆ์หรือคนที่กำลังสวดมนต์
- เวียนรอบองค์พระธาตุตามทางที่วัดจัดไว้ โดยทั่วไปนิยมเวียนขวา คือให้องค์พระธาตุอยู่ทางขวามือของเรา